Zo is er geen één
Ik heb het van horen zeggen, maar het schijnt dat Nicole en Hugo Pastorale naar de top hebben gezongen in Zo is er maar één op, euh… één. Ondertussen heb ik hun lied ook gezien en gehoord, en ik moet zeggen dat het succes ze zeer gegund is. Die twee zingen een liefdeslied alsof ze in een warm bad zitten en schuim in elkaars ogen mikken, schoon dat dat is. Meer moet dat niet zijn. Toch niet altijd. “Er zal minder met ons gelachen worden,” zei Hugo, maar er wordt al langer niet zo hard meer om Nicole en Hugo gelachen. Daar zijn ze te sympathiek voor. We lachten ook nooit echt met die liedjes, Hugo, maar eerder met jullie door oosterse fast food geïnspireerde kleren. Die gekke broeken! Die rare hemden! Die oogverblindende jurken! En Nicole had vaak ook iets aparts aan.
Natuurlijk, als je in een wedstrijd op zoek gaat naar het allerbeste Nederlandstalige lied en iemand schrijft Pastorale in, dan kan je die wedstrijd net zo goed afgelasten. Want er zijn bij ons weinig straffere stoten afgehaspeld in vier minuten. Het is een kwestie van smaak, hoor je wel eens, maar neen, dat is niet waar. Onder ons gezegd en herhaald: Pastorale is zeer goed. Gewoon omdat het zo ongebreideld op zoek gaat naar de grenzen van de pathetiek en daarop zo’n heikel dansje uitvoert dat het ofwel fantastisch ofwel belachelijk wordt. En op het einde van dat dansje blijkt het dan fantastisch te zijn, voila, daar kunnen we echt niet moeilijk over doen.
Maar om het lied dat door Ramses Shaffy en Liesbeth List onsterfelijk werd gemaakt nu overal op één lijn te zetten met pralines, bloemetjesbehang en rode rozen en de tekst te omschrijven als een liefdesliedje van de zon aan de aarde en omgekeerd, dat is toch de waarheid geweld aandoen. We zijn het niet meer gewoon, dat de vleselijke liefde in metaforen wordt bezongen. Daarvoor zijn we te zeer gewend aan woeste rappers die in niet mis te verstane bewoordingen handleidingen voor hun bitches en hoes inzingen, en die nog geen metafoor zouden gebruiken zelfs als ze daarvoor fotogeniek konden worden gearresteerd. Yo. Ze doen dat met een taalgebruik dat zelfs Dennis Black Magic, mocht het zich onverhoopt voordoen in één van zijn films, toch even bezorgd met een taaladviseur zou doen bellen.
Het is nogal vergezocht om de zon een liedjestekst in de mond te leggen. Maar gesteld dat de zon zou kunnen zingen, kunnen we toch aannemen dat ze dat niet zou doen met de overvloed aan arrogantie en zelfvoldaanheid die Shaffy destijds in ‘zijn zon’ stak. De zon lijkt mij meer van het type dat tegen de aarde zegt: “Ach, ik geef gewoon wat warmte en als er veel wolken zijn merk je daar niet eens erg veel van.” Zulke ingetogenheid mocht je toen van Ramses Shaffy niet verwachten. O neen. Hij huilde dat lied als een bronstige wolf, met een onstuitbare dadendrang als drijfveer. De bombast van het lied zit nog meer in zijn zang dan in de orkestratie.
Het waren dan ook verwarrende tijden. Mei 1968 was toen nog een kalendervel als vele andere maar ook bij de opgroeiende jongeren van de lage landen werd er in die dagen meer van bil dan naar de kapper gegaan. Het was de tijd dat Jan Wolkers zaliger woorden als kut in de Van Dale schreef. Jef Geeraerts omschreef hoe vrouwen zoal konden worden genomen in afwisselend een noordzeeklimaat en de tropen. Jan Van Rompaey had lang haar. Kortom, het is niet omdat Pastorale over het zonnetje en manneke maan gaat dat het hier een verhouding betreft waarin bonbons en snijbloemen een eersteplansrol vervullen. Pastorale is goed Nederlands voor ‘your place or my place’ en heeft veel meer te maken met Je t’ aime moi non plus dan met Eenzaam zonder jou. En de tand des tijds is er ontzettend mild voor, melig of belegen kun je die tekst van Lennaert Nijgh bezwaarlijk noemen. Met zinsneden als “Vandaag span ik mijn regenboog, die is alleen voor jou” kan een gemiddeld heerschap op café ook vandaag gemakkelijker een oorveeg krijgen dan een telefoonnummer.
Maar misschien heb ik het allemaal wel verkeerd begrepen. Misschien ligt het aan mij. Dan moet u het me maar niet kwalijk nemen. De lente heeft deze week tenslotte ook fel overdreven.
(verschenen in De Standaard op zaterdag 10 mei 2008)
