STADEUS cybert!

Twaalf jaar geleden hoorde iemand bij de BBC van een boek dat Alan Plater aan het schrijven was. En dat zich prima naar een miniserie zou laten vertalen. Dat bleek allemaal nog te kloppen ook en Plater was niet te beroerd om tegelijkertijd met zijn roman-in-wording Oliver’s Travels ook een scenario met dezelfde titel te voltooien. Normaal gaat een schrijver zo ofwel een literaire ofwel een scenariële zelfmoord tegemoet maar Alan Plater is dan ook niet de beste. Als scenario’s, romans, verhalen en toneelstukken op dezelfde lijn zouden worden beoordeeld, is Plater wellicht één van de beste Britse nog levende schrijvers. Daarbij ga ik ervan uit dat hij nog leeft, hij is altijd zo’n typische ‘low profile northerner’ geweest en dan is dat verschil tussen leven en dood soms erg krap.

In de jaren zestig schreef hij Z Cars, een trendsettende politieserie, en tal van televisiefilms waarin hij latere sterren zoals John Thaw (de latere Inspector Morse) hun eerste glansrol op het lijf schreef. U zag waarschijnlijk enkele van zijn Dalziel & Pascoe afleveringen maar bent nu dus dringend aan Oliver’s Travels toe. Ik wou dat ik gezellig ouderwets kon beginnen met vertellen waarover het gaat maar daar schiet u weinig mee op. De zeer betreurde Alan Bates speelt Oliver, een docent in vergelijkende godsdienstwetenschappen die dol is op anagrammen en raadsels. Zijn lievelingsgrap is die over het paard dat zo graag op eieren wilde zitten. Er wordt in de serie aardig wat gedebatteerd over deze mop, maar niemand heeft het fatsoen ze te vertellen. Oliver wordt ontslagen aan een Welshe universiteit omdat zijn vak niet trendy genoeg is voor de nieuwe rector. Ineens heeft hij een zee van vrije tijd en hij besluit Aristoteles op te zoeken – niet de wijsgeer, wel de man die onder dat pseudoniem de uitdagende kruiswoordraadsels samenstelt voor Oliver’s favoriete krant. Met de hulp van een politieagente, gespeeld door Sinéad Cusack, komt hij er achter dat die kruiswoordridder ergens op de Orkneys een hutje heeft – een reeks haast mythische eilanden helemaal bovenaan Schotland. Omdat hij samen met de agente en passant een luguber misdaadcomplot aan het ontsluieren is, trekken die twee naar het noorden door Wales en Schotland, op zoek naar Aristoteles en naar de oplossing van een reeks immobiliën-moorden. Dat doen ze in een kanariegele Volkswagen break die inderdaad alleen geschikt lijkt om een grote gele streep mee te trekken door de kaart van Groot-Brittannië. Uitgewuifd door de bijna-ex van de agente, vergezeld van haar muffe zoon en achtervolgd door een man in het zwart, zoals het hoort.

U zou naar de serie kunnen kijken omdat de combinatie van humor en spanning met een koffer vol literaire en historische verwijzingen gewoonlijk een paar bochten mist, maar hier perfect klikt. Maar we gunnen u ook uw verborgen agenda. U reist graag? Kijk dan omdat u nergens beter kunt worden voorbereid op een reis door Wales en Schotland. De fotografie van Oliver’s Travels is fantastisch, of zoals Alan Plater zou zeggen: “Quite good.”

U houdt van jazz maar weet niet goed waar begonnen? Begin hier. Zoals alles van Plater is ook deze serie doorspekt met goede jazz en weetjes over jazz, en voor wie wel goed op de hoogte is van jazz, is het leuk om de verwijzingen te horen – immers alles in deze serie is opgevat als een raadseltje. Zelfs de soundtrack.

U citeert graag? Alan Plater weet als geen ander spreektaal en poëzie te verstrengelen. U mag dus gerust kijken met een blocnote en een balpen bij de hand. Verder wel uw bek houden, natuurlijk.

Kijk anders maar voor de sinistere Bill Paterson, de cameo van Mrs. Slocombe uit Wordt u al geholpen? of gewoon omdat geen enkele vrouw ter wereld er ooit zo goed heeft uit gezien als Sinéad Cusack in Oliver’s Travels. Of omdat u die Britten wel ziet zitten. Britser dan deze reeks vind je niet zo gauw, of het moeten eieren met spek en ontbijtworst zijn en dan zijn deze twee dvd’s beter voor uw cholesterol.

(Deze column verscheen in De Standaard op vrijdag 18 mei 2007)

(Ik was iets te uitvoerig geweest en er moesten weer enkele regels uit… Deze column verscheen licht ingekort en uitstekend geredigeerd in De Standaard maar dit is de originele versie - vanaf heden kladversie genaamd…)

Barbara en de gemoedsrust van de soldaat

Ik had gisteren te doen met Barbara Dex. Niet letterlijk, wel te verstaan, want de zangeres en ik hebben elkaar nog nooit ontmoet. Maar ze kwam ongewild ter sprake in een artikel in deze krant over het vocale entertainment dat onze jongens in den vreemde ter beschikking wordt gesteld. Ik rakel het verhaal even op want ik weet niet waar u gisteren uithing.

Het Ministerie van Landsverdediging stuurde Roxane, de zingende taart uit Antwerpen, naar de Belgische blauwhelmen in Libanon. Vermoedelijk om te zien hoe ze zouden reageren als ze daar echt in een heikele situatie terecht zouden komen. Tijdens de kerstperiode zou Tanja Dexters dezelfde rol al hebben vervuld, ware het niet dat ze in haar act het paaldansen bedrijft en iemand aan Defensieminister André Flahaut had uitgelegd wat dat behelsde. Op de valreep moest Tanja Dexters thuisblijven. Ik weet niet goed hoe het toen is opgelost, ze hebben geloof ik Luc Caals in de plaats gestuurd, in ieder geval, rellen bleven uit.

Maar minister Flahaut moet toch geschrokken zijn van de reacties. “Uit respect voor de vrouwen op het thuisfront” had hij Tanja Dexters teruggefloten, paal en al, en ongewild kwam hij uit dat verhaal als een kruising tussen een seut en een moraalridder die uit een klooster was gezet wegens een beetje te zuur. Meteen besloot hij keihard terug te slaan en de wentelende teef Roxane naar de gevarenzone te sturen. Toen onderzoek aan het licht bracht dat zij het grootste deel van haar optredens op de grond doorbrengt en er van een paal dus geen sprake kon zijn, werd ze met een kaki string en een bustier uit tentzeil op de vlieger gezet. Dat kon, want ze had een gaatje tussen optredens in restaurant De Bitterpeeën en in de kunsthumaniora van Borgerhout. Volgende week is ze trouwens van de partij in Afghanistan, in een wat naïeve poging om Osama Bin Laden toch nog uit zijn grot te lokken.

Maar ik zou het hebben over Barbara Dex, die juist niet als geheim wapen is ingezet. Minister Flahaut had namelijk, en kennelijk alweer uit respect voor de vrouwen op het thuisfront, nagelaten om de familie te melden dat Roxane in Libanon van jetje zou geven. Waarom de minister uit respect voor de vrouwen op het thuisfront niet gewoon eens iets doet aan dat rare kapsel, daar komen we later op terug. Maar goed, Roxane trad dus stiekem op voor onze jongens en de vrouwen thuis zijn nu uitermate bezorgd in welke toestand zij de soldaten heeft achtergelaten. Er was weinig verbeelding voor nodig om te begrijpen waarop een soldatenvrouw aanstuurde toen ze deze krant verontwaardigd liet weten dat ’soldaten die al drie maanden te velde zijn van de minister misschien beter Barbara Dex hadden gekregen dan Roxane’.

Dat vond ik zo erg voor Barbara Dex. Want de onbeschofte vrouw van het thuisfront liet er weinig twijfel over bestaan. Een optreden van Roxane laat een van huiselijk seksueel vertier verstoken krijgsman achter als een hulpeloos slachtoffer van zijn aangezwengeld libido. Na een optreden van Roxane doet een soldaat geen oog meer dicht, en wordt hij dagenlang geplaagd door visioenen van wulpse wichten in weinig verhullende gewaden, gezeten op briesende paarden en met lederen wapentooi over hun borsten gespannen. Of weet ik veel waar blauwhelmen aan het front zoal over fantaseren. In ieder geval, een leger vol bewaarders van de vrede moet daar in een mum van tijd zijn omgeturnd tot een bende ontroostbare seksslaven die al ineenkrimpen als ze er getuige van zijn dat de vlag wordt gehesen.

Hoe anders was het volgens de soldatenvrouw geweest als Barbara Dex op Libanon was losgelaten. Dan waren de gedachten van diezelfde van lusten verstoken jongens nog tijdens het optreden weggedreven naar de meer veilige behoeften van: straks verder werken in de hof, de kelder opnieuw witten en zo snel mogelijk na thuiskomst de gemiste uitzendingen van Sporza bekijken.

Ik ben meteen de woorden Barbara en Dex gaan googelen en, dames thuisfronters, ik zou daar toch allemaal niet zo zeker van durven zijn. De instant werking van een karikatuur als Roxane, van wie mij nu gelukkig geen lied te binnen schiet, valt misschien niet te onderschatten. Maar Barbara Dex kon zelfs in haar meest volumineuze dagen een knipoog trekken dat menig paar mannenknieën in een reflex tegen elkaar deed knikken. Dat ze tijdens het Eurovisiesongfestival optrad in het viltje waarin normaal haar microfoon werd verpakt, sprak toch ook tot de verbeelding. Vandaar dat ik hier een lans breek voor Barbara Dex. Die mij nog nooit tot tuinieren heeft aangezet. Het vuur van Roxane blussen met Barbara Dex, dat lukt nooit. De enige die de aangerichte schade daar kan herstellen, is de minister zelve. Voor Libanon is het te laat maar Afghanistan kan nog worden gered. Stuur hem na de bisnummers het podium op en laat hem een medley brengen van Frans Bauer. De gedachten van de soldaten zullen nooit zo snel zijn teruggekeerd naar de tuin, de kelder en Sporza.

(verschenen in De Standaard op zaterdag 5 mei 2007)